ปราสาทบ้านเมืองจันทร์ อ.เมืองจันทร์ จ.ศรีสะเกษ

    
ปราสาทบ้านเมืองจันทร์

 ตั้งอยู่ในบริเวณวัดเมืองจันทร์  หมู่ 1  ตำบลเมืองจันทร์  อำเภอเมืองจันทร์  จังหวัดศรีสะเกษ   อยู่ห่างจากปราสาทสระกำแพงใหญ่  15  กิโลเมตร  และอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดศรีสะเกษ ประมาณ 42 กิโลเมตร  (ถนนหลวงหมายเลย 226 แยกอุทุมพรพิสัย – เมืองจันทร์)

ปราสาทบ้านเมืองจันทร์เป็นปราสาท หรือ ปรางค์เดี่ยว  ฐานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาด 3.40 เมตร  สูง 15 เมตร  มี 4 ชั้น  สร้างด้วยอิฐสอปูน  รูปทรงสี่เหลี่ยมย่อมุม  ยอดเ รียวแหลม  ซุ้มประดูทั้งสี่ด้านเป็นประตูหลอก  ไม่มีกำแพงแก้ว  ทับหลังหรือศิลาจำหลักใดๆ  ทั้งสิ้น รูปทรงและขนาดมีลักษณะคล้ายกับปราสาทบ้านโนนธาตุหรือปราสาทห้วยทับทัน  อำเภอห้วยทับทัน  จังหวัดศรีสะเกษ มากที่สุด จะแตกต่างก็เพียงเป็นปราสาทเดี่ยว  แต่ปราสาทที่บ้านโนนธาตุ เป็นปราสาท 3 องค์

ในบริเวณปราสาทบ้านเมืองจันทร์   มีการขุดพบในเสมาหิน  สลักเป็นรูปดอกบัวตูม  และอาจารย์ศรีศักรวิลลิโภดม ได้ให้ข้อสันนิษฐานไว้ว่า  “เสมาหินในภาคอีสาน มีมากมายหลายแบบกว่าภาคอื่นๆ  เป็นลักษณะพิเศษของวัฒนธรรมอีสาน  ที่มีการเกี่ยวโยงกับลัทธิความเชื่อเรื่องการถือผี  และการเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่เข้ามาปะปนกับการนับถือพุทธศาสนา ด้วยเหตุนี้ใบเสมาหินที่สลักเป็นรูปดอกบัว  หรือกลีบบัว จึงเป็นสัญลักษณ์ของพุทธศาสนา ” 

นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าปราสาทบ้านเมืองจันทร์  อาจจะสร้างในราวสมัยอยุธยาตอนปลาย  หรืออาจจะในช่วงที่มีการบูรณปฏิสังขรณ์  ปราสาทบ้านโนนธาตุ  อำเภอห้วยทับทับ  จังหวัดศรีสะเกษ   และเป็นพุทธสถานมากกว่าจะเกี่ยวกับลัทธิความเชื่อในศาสนาอื่น  หรืออาจจะสร้างเพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ  หรืออัฐิธาตุของพระเถระ หรือบุคคลสำคัญ ที่ชุมชนให้ความเคารพศรัทธาก็ได้ 

ที่น่าสังเกตอีกประการหนึ่งก็คือ ชุมชนที่อยู่ในบริเวณโดยรอบ  เป็นที่อยู่อาศัยของขาวกูยหรือชาวส่วย  และอยู่ไม่ไกลจากปราสาทสระกำแพงใหญ่  ซึ่งเป็นศูนย์อำนาจและแหล่งอารยธรรมของอาณาจักรเขมรโบราณ ไม่มากนัก

(http://www.sisaketonline.com/ เพื่อการศึกษา )